ADDW chính thức bắt buộc tại EU: ý nghĩa đối với giám sát tài xế
Kể từ ngày 7 tháng 7 năm 2026, mọi phương tiện mới được đưa ra thị trường Liên minh châu Âu đều phải có hệ thống Cảnh báo mất tập trung nâng cao cho tài xế (Advanced Driver Distraction Warning, ADDW). Quy định áp dụng cho ô tô con, xe van, xe tải và xe buýt, đồng nghĩa với việc mọi phương tiện mới bán tại EU đều được trang bị hệ thống giám sát tài xế dựa trên camera.
Tóm tắt nhanh về ADDW
- Cơ sở pháp lý: Quy định An toàn Chung (General Safety Regulation), (EU) 2019/2144, với các yêu cầu kỹ thuật nằm trong Quy định Ủy quyền (EU) 2023/2590.
- Mẫu xe mới: bắt buộc từ ngày 7 tháng 7 năm 2024.
- Mọi phương tiện mới: bắt buộc từ ngày 7 tháng 7 năm 2026.
- Phương tiện áp dụng: nhóm M và N: ô tô con, xe buýt và xe khách, xe van và xe tải.
- Điều gì kích hoạt cảnh báo: ánh nhìn của tài xế dừng quá lâu ở khu vực bên dưới tầm nhìn ra đường, như bảng đồng hồ và bảng điều khiển trung tâm, trong khi lái xe.
- Quyền riêng tư: không dùng thông tin sinh trắc học, kể cả nhận dạng khuôn mặt, và dữ liệu được giữ trong một vòng khép kín.
ADDW và DDAW là hai yêu cầu khác nhau
ADDW là yêu cầu giám sát tài xế thứ hai theo Quy định An toàn Chung. Yêu cầu thứ nhất, Cảnh báo buồn ngủ và mất chú ý của tài xế (Driver Drowsiness and Attention Warning, DDAW), trở thành bắt buộc với các mẫu xe mới từ tháng 7 năm 2022 và với mọi phương tiện mới từ tháng 7 năm 2024. DDAW nhắm đến tình trạng mệt mỏi và có thể đánh giá gián tiếp, chẳng hạn qua cách đánh lái. ADDW nhắm đến sự mất tập trung về thị giác: hệ thống phải biết tài xế đang nhìn vào đâu.
Khi nào ADDW phải cảnh báo tài xế
Quy định Ủy quyền (EU) 2023/2590 chia tầm nhìn của tài xế thành ba khu vực:
- Khu vực 1: các vùng ngoại vi, như trần xe và hai bên ngoài cùng.
- Khu vực 2: tầm nhìn phía trước qua kính chắn gió và cửa sổ.
- Khu vực 3: khu vực bên dưới, gồm bảng đồng hồ, bảng điều khiển trung tâm và cần số.
Hệ thống phải cảnh báo khi tài xế liếc vào Khu vực 3. Cảnh báo phải được đưa ra:
- Ở tốc độ từ 50 km/h trở lên: sau tối đa 3,5 giây nhìn vào Khu vực 3.
- Ở tốc độ từ 20 km/h trở lên: sau tối đa 6 giây.
Cảnh báo bằng hình ảnh, kèm theo cảnh báo âm thanh và/hoặc xúc giác. Nhà sản xuất cũng có thể cảnh báo khi tài xế nhìn lâu vào Khu vực 1.
Vì sao theo dõi mắt là cốt lõi
Ngưỡng 3,5 giây nghĩa là hệ thống phải đo được ánh nhìn, chứ không chỉ ước đoán. Đầu và mắt không phải lúc nào cũng chuyển động cùng nhau: tài xế có thể cúi nhìn điện thoại hoặc màn hình mà đầu gần như không cử động. Vì vậy, cảnh báo mất tập trung cần cả hướng nhìn lẫn tư thế đầu, được đo ổn định trong những điều kiện hiếm khi gặp ở phòng thí nghiệm:
- Ánh sáng: nắng chiếu trực tiếp, lái xe ban đêm và sự chuyển đổi giữa hai trạng thái đó khi vào hầm.
- Kính: kính thường và kính râm che trước mắt.
- Chuyển động: tài xế liên tục quay người, nghiêng người và nhìn gương.
- Vật che khuất: tay, vô lăng và mũ lưỡi trai che một phần khuôn mặt.
Quyền riêng tư là một phần của yêu cầu
Một camera hướng vào tài xế đặt ra câu hỏi hiển nhiên, và quy định đã trả lời một phần câu hỏi đó. ADDW phải hoạt động mà không sử dụng thông tin sinh trắc học, kể cả nhận dạng khuôn mặt, của bất kỳ ai trong xe. Hệ thống phải vận hành trong một vòng khép kín, chỉ ghi lại và lưu giữ dữ liệu cần thiết để hoạt động.
GazeSense cho giám sát tài xế
Eyeware là công ty spin-off từ nghiên cứu về theo dõi mắt tại Thụy Sĩ. Phần mềm GazeSense của Eyeware mang công nghệ theo dõi mắt đến các hệ thống giám sát tài xế được xây dựng trên cảm biến 3D time-of-flight (ToF) chuẩn ô tô:
- Hoạt động ổn định trong điều kiện ánh sáng từ 0 đến 120 klx.
- Theo dõi đầu chỉ với một cảm biến.
- Giám sát người ngồi trong xe cho cả tài xế và hành khách.
GazeSense là SDK dành cho nghiên cứu và tạo mẫu thử; đây không phải là hệ thống ADDW đã được phê duyệt kiểu loại.
Tìm hiểu thêm trên trang giám sát tài xế GazeSense và trong bài viết theo dõi mắt chuẩn ô tô với camera 3D ToF.
Câu hỏi thường gặp
ADDW có áp dụng cho xe đang lưu hành không?
Không. Quy định áp dụng cho các phương tiện mới được đưa ra thị trường, đăng ký hoặc đưa vào sử dụng từ ngày 7 tháng 7 năm 2026, và cho các mẫu xe mới từ ngày 7 tháng 7 năm 2024.
ADDW có giống DDAW không?
Không. DDAW cảnh báo tình trạng buồn ngủ và giảm chú ý; ADDW cảnh báo sự mất tập trung về thị giác, dựa trên nơi tài xế đang nhìn.
ADDW có dùng nhận dạng khuôn mặt không?
Không. Quy định yêu cầu hệ thống hoạt động mà không dùng thông tin sinh trắc học, kể cả nhận dạng khuôn mặt.
Những phương tiện nào cần có ADDW?
Các phương tiện thuộc nhóm M và N: ô tô con, xe buýt và xe khách, xe van và xe tải.